Afvlakkende groei arbeidsaanbod remt vraag kantoorruimte

De afvlakkende groei van het arbeidsaanbod leidt tot een rem op de vraag naar nieuwe kantoorruimte. In de periode tot 2009 is er nog slechts behoefte aan 640.000 vierkante meter nieuwe kantoorruimte per jaar. De afgelopen tien jaar lag de vraag naar nieuwe kantoren op gemiddeld 1 miljoen vierkante meter per jaar. De trendbreuk in de vraag naar kantoren heeft grote gevolgen voor de bouwplannen van de regio's die het meest te leiden hebben van de afvlakkende groei, met name Den Haag en Rotterdam. Regio's net buiten de Randstad blijken het minst last te hebben van de stagnerende beroepsbevolking, zo blijkt uit het onderzoek 'Kijk op Kantoren', dat door onderzoeksinstituut NYFER in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Projektontwikkeling Maatschappijen (Neprom) en Kantoren Fonds Nederland (KFN) is verricht. Professor dr. E.J. Bomhoff van NYFER presenteert vandaag de resultaten van het onderzoek tijdens de Jaarvergadering van de Neprom in Wassenaar.

Het onderzoek van NYFER richt zich op de relatie tussen de vraag naar kantoorruimte en de omvang van de beroepsbevolking. Het blijkt dat de behoefte aan kantoorruimte bijna volledig wordt bepaald door de werkgelegenheidsontwikkeling bij financiële instellingen, de zakelijke dienstverlening en het openbaar bestuur. Maar juist die sectoren lopen nu tegen de grenzen van het arbeidsaanbod aan, waardoor de vraag naar nieuwe kantoorruimte de komende jaren zal afnemen.

De afgelopen zeven jaar is de totale werkgelegenheid met een miljoen banen toegenomen, waardoor de vraag naar kantoorruimte explosief is gegroeid. Voor de periode tot 2009 mag, als gevolg van een afnemend arbeidsaanbod, nog slechts op een groei van maximaal zo'n 670.000 banen worden gerekend. Dit leidt er toe dat de jaarlijkse behoefte aan nieuwbouwkantoren met ongeveer 30% terugvalt, naar gemiddeld 640.000 vierkante meter kantoorruimte per jaar. Die terugval kan alleen tegengegaan worden wanneer de overheid er in slaagt om de arbeidsparticipatie in Nederland verder te laten toenemen richting het Europees gemiddelde. Dit kan door meer WAO’ers aan het werk te krijgen en meer 55+-ers aan het werk te houden.

Een belangrijk gedeelte van de tot 2009 benodigde kantoorruimte is op dit moment reeds in aanbouw. Om leegstand op de kantorenmarkt te voorkomen dient in de regio’s met een stagnerende werkgelegenheid het bouwtempo van kantoorruimte in de komende jaren fors verlaagd te worden.

Dit betreft met name de regio's Den Haag en Rotterdam. In Amsterdam en Utrecht is de dreiging van een afvlakkende werkgelegenheidsontwikkeling veel minder; daar blijft vermoedelijk de behoefte aan kantoorruimte op peil. Een opvallende groei in vraag naar kantoorruimte vindt naar verwachting plaats buiten de Randstad, met name in en rond de Brabantse steden, Enschede, Apeldoorn, Arnhem, Maastricht, Leeuwarden en Groningen.